English | Deutsch

Hakkında Yazılar

Cumhuriyet, 26 / Mayıs / 1983

RENGİM GÖKMEN'İN İNCE İŞÇİLİĞİ,
VERDA ERMAN'IN ÇİÇEKLERİ


Koral Çalgan

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası, mayıs ayının ve konser mevsiminin sonuna geldiğimiz şu günlerde, bahar güzelliğine bir başka güzellik katan konserlerinden birini daha geride bıraktı.

Konser, Necil Kâzım Akses'in "Orkestra İçin Konçerto" adlı yapıtıyla başladı. Akses, 1976 Kasımında başlayıp 28 Şubat 1977'de tamamladığı bu yapıtını o tarihlerde 150. kuruluş yıldönümünü kutlayan dünyanın sayılı eski orkestralarından biri olan Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'na armağan etti. Ve 1 Nisan 1977 günü dünyada ilk çalınışı tanınmış Çekoslovak şef Otakar Trhlik'in yönetiminde gerçekleşti.

1976-77 yılları Akses'in üç büyük yapıtı müzik yaşamımıza kazandırdığı önemli tarihlerdir. "Bir divandan Gazel", "Orkestra İçin Konçerto" ve "Viyola Konçertosu" bu tarihlerde yaratılmıştır. Bu yıl 6 Mayısta 75 yaşına giren sevgili hocanın iki büyük uğraşısı vardır; biri yaratmak, öbürüyse balık avlamaktır. Balık tuttuğu pek söylenemez ama üretken bir besteci olarak, yapıtları ortadadır.

Geleneksel kalıpların dışında
Akses, son yapıtlarında olduğu gibi; "Orkestra Konçertosu"nda da geleneksel kalıpların dışına çıkmıştır. Besteci, "Orkestra Konçertosu"nun ton büyümesi için "a – modal" deyimini kullanmakta, ve şu açıklamayı yapmaktadır: "Bu yapıt modal değil anlamına gelmez. Belli bir mod'da, belli bir makamda yazmadım konçertoyu, ama mod düşüncesinden çıktım, soyut makam anlayışı içinde çalıştım. Nitekim 'a-tonal' demek 'ton-suz' demek değildir, tek bir tonalitenin egemenliğinden sıyrılmış demektir." "Orkestra Konçertosu"nda yer alan rastlamsal ögelerse, yapıta değişik görünüş sağlayan ana çizgilerin altını besleyen bir renk unsuru olarak gözükür.

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nın bu haftaki şefi Rengim Gökmen, yapıtın özelliklerini iyi kavramış. İyi çalıştırmış orkestrayı. Gerilimler ve gevşemeler tam dozundaydı. Müzikseverlerin gözleri yapıtın sona ermesiyle sahneye çağrılan Akses'e çevrildi. Yapıtının ve tüm sanatçıların başarısını yüzünden okumak için.

Duygu ile virtüozite elele
Konserin solisti Verda Erman, Franz Liszt'in Mi Bemol Majör "Birinci Piyano Konçertosu"nun her notasını dinleyenlere bir bahar çiçeği güzelliğinde sundu. Bu ünlü konçerto ilk kez çalındığı zaman ilginç bir şekilde dinleyenlere sunulmuştu. 17 Şubat 1855'de Weimar Sarayı'nda verilen bir konser, iki yönden ilgi çekiciydi: Yeni bir yapıt çalınıyordu bu konserde ve şefle solist pek ünlü kişilerdi. Piyanonun başında oturan sanatçı, bestecinin kendisiydi, şef kürsüsünde Hector Berlioz duruyordu. Liszt'in nasıl çaldığını, Berlioz'un nasıl yönettiğini bilmiyorum ama bu konser, başarılı bir eşlikle son derece etkiliydi. Verda Erman'ın çalışında duyguyla virtüozite elele vermişti. Bu kadar berrak bir dokunuş, bu kadar derine inen bir seslendiriş dinleyenleri bambaşka dünyalara götürüyordu. Ne mutlu, Verda'nın şiirsel tuşesi aracılığıyla bambaşka dünyalardan getirdiği mesajları alabilene.

Liszt'in "Birinci Piyano Konçertosu"yla etkili ve heyecanlı bir şekilde başlayan ikinci yarı, Verdi'nin "Talihin Kudreti" Uvertürüyle doruğuna ulaştı diyebilirim. Yorum etkiliydi, çalış temiz ve özenliydi. Rengim Gökmen'in yönetiminde, ince bir işçiliğin titizliği vardı. Ayrıca bu konserde, güzel sololarıyla Cengiz Özkök'ün, Betil Başeğmezler'in ve Aykut Doğansoy'un başarıda payı vardı.

Akılla-duygunun dengeli senteziyle bir müzik olayı daha geride kaldı.



Copyright © 2009 Necil Kâzım Akses