English | Deutsch

Hakkında Yazılar

Milliyet-Müzik, 15 Nisan 1978

AKSES'E SAYGILAR

Faruk Güvenç

Viyolacı Koral Çalgan ve Tadeusz Strugala'nın yönetimindeki Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası dün gece Necil Kâzım Akses'in son eseri olan Viyola Konçertosunu seslendirdi. Akses, konçertoyu geçen yaz bestelemeye başlamış ve 1977 sonunda tamamlamıştı. Ben sevgili dostumun çalışma şekline bayılıyorum: Bir eseri yazmaya karar verince önce icracılarla konuşuyor, notaları teslim edeceği tarihi bildiriyor, ondan sonra geçiyor masanın başına, hiç aksamayan bir tempo ile notaları partisyona dökmeye başlıyor. Yazılan sayfalar artık değişmiyor hiç. Koral Çalgan'a solo partisinin notaları sayfa sayfa teslim edildi; Konçerto bittiği zaman solist de hemen hemen çalmaya hazırdı eseri. Birbuçuk yıl içinde üç büyük eser bestelemek ne güzel şey; Bir Divandan gazel, Orkestra Konçertosu ve nihayet Viyola Konçertosu. Üçü de onsekiz ay içinde yazıldı, üçü de seslendirildi. Bu haftanın başında kendisini ziyarete gittiğimde önüme bir tomar nota koyuverdi. Akses; baktım, yaylı çalgılar orkestrası için bir ağır bölüm ve sevinçle boynuna sarıldım hocanın. Nasıl sevinmeyim; oda orkestramız için bir senfoni yazmaya başlamış ve ağır bölümü neredeyse bitmiş. Bir de büyük kontrabas solosu var bu bölümde. Dün sabah kontrabasçımız Selçuk Sun'a teslim edilmişti bile bu solonun notası. Bunları görüp, bilip de nasıl hayran olmazsınız Akses'in çalışma biçimine.

Gelelim Viyola Konçertosuna. Akses bu defa orkestrayı daha küçük tutmuş. Vurma çalgılar oldukça kalabalık ama ağaç üflemeler ikişer tane, trombon ve tuba yok. Sonra boyutları da diğer eserlerine göre daha ufak Konçertonun; yirmi-yirmibeş dakika ancak sürüyor. Anlaşılan, hoca perhiz yapıyor şu günlerde. Konçertoda, büyük tuttilerin dışında, orkestra gayet berrak ve hafif; hiçbir zaman solo çalgıyı ezmiyor. Trompet ile viyolayı yan yana kullanmak gerçekten parlak bir buluş. Çeşitli çalgı gruplarının belli hareket modellerini belli sürelerce serbest bir biçimde çalarak oluşturdukları raslamsal periodlar ayrı bir renk getiriyor orkestraya. Akses'in belki de en atmosferli eseri bu Konçerto diyeceğim. İlk bölümün başlangıcı gerçekten bir şaheser. Hele o ikinci bölüm! Orkestranın inatçı dörtlüklerinin üzerinde viyolanın sürüp giden sonsuz şarkısı eserin zirvesi bence. Sevgili Akses'i bu başarılı kompozisyonu için yürekten kutlarım. Eğer bizim konserleri eleştirmekten vazgeçmiş olmasaydım, burada Koral Çalgan ile Strugala'yı da bol bol överdim, orkestrayı alkışlardım. Dün geceki konser Poulenc'in org konçertosuyla başladı, Haydn'ın Veda Senfonisiyle sona erdi. Poulenc'de solist Bn. Elisabeth Ullmann'dı.



Copyright © 2009 Necil Kâzım Akses