English | Deutsch

Hakkında Yazılar

Cumhuriyet-Avrupa, 30 / Temmuz / 1999

Akses'in piyano yapıtları

Evin İlyasoğlu

Necil Kâzım Akses'i 16 Şubat 1999'da, eşi Saadet Hanım'ı da ondan dokuz gün sonra yitirmiştik. Akses'in piyano yapıtlarından oluşan bir CD, onun ve eşinin anısına Almanya'da "Cord Aria" firması tarafından basılmış. İçinde bestecinin tüm piyano yapıtları yer alıyor. Aslında bu, bir geleneğe dönüşebilse. Bestecilerimizin yapıtları ortamlarına göre sınıflanarak CD'ler yapılabilse. Örneğin, Cemal Reşit Rey gibi, kendisi de üstün bir piyanist olan öncümüzün yapıtları da hem onun parmaklarından, hem onu çok iyi yorumlayan ünlü öğrencilerinden derlense!

Akses'in CD'sinde Beş Piyano Parçası'nı (1929-30) Özgür Aydın çalmış, o güzelim yumuşak tuşesiyle. Sonatta (1930) genç bir piyanisti, Aylin Çakıcı'yı (1977) tanıyoruz. O da taze ve coşku dolu bir anlatım getirmiş. CD'deki büyük yük ise, Emre Elivar'ın omuzlarında: Minyatürler (1936) ve On Piyano Parçası (1964) Emre'nin parmaklarında yeniden yaşam bulmuş. Kâmuran Gündemir'in öğretisindeki o tuşun derininde çalmayı, ustalıkla pedal kullanmayı ve her bir tümcenin anlam dolu kuruluşunu duyuruyor. Kaç kez nice piyanistten dinlediğimiz minyatürlerdeki o küçücük ezgileri birer suluboya tablo inceliği ile işlemiş. Kâmuran Gündemir, "On Piyano Parçası"nın Türk piyano edebiyatına çok önemli bir katkı olduğunu söyler. "Besteci kendisi piyanist olmadığı halde, ilginç renkler bulmuştur bu parçalarda. Örneğin, dördüncüsü bir ırmak gibi akar; final çakışmalı iki füg ve cenaze marşı bir ustalık eseridir."

CD'nin program notlarında ilginç bir saptama var. Akses'in piyano sonatı bu dalda Türk müziğinde yazılmış zamandizinsel açıdan ilk örnek. Rey'in sonatı 1936'da, Erkin'in 1946'da, Saygun'un 1990'da, Ekrem Zeki Ün'ünkü ise 1956'da bestelenmiş. Makamsal, yalın kurgunun yanı sıra yeniliğe kapıları açan karmaşık birimlerde aksak tartıların cümbüşü karşıtlıklar içinde doruklar yaratıyor.

Akses'in piyano CD'si iki işlevi yerine getirmiş, hem yeni ölen bir bestecimizin anısına sunulan çok anlamlı bir armağan, hem de üç genç yeteneğimizi bir araya getirmiş, onlara da CD'de seslerini duyurma fırsatı yaratmış. Bir hüzünlenip bir coşuyorsunuz, ama baştan sona keyifle dinliyorsunuz bu CD'yi. Konservatuvarlarda Türk bestecilerini tanımak isteyen piyano öğrencilerine iyi bir fırsat. Hem de notalarına oğlu Ahmet Akses'ten kolayca ulaşabileceğiniz bir besteci. e-mail: evinioun.edu.tr



Copyright © 2009 Necil Kâzım Akses