English | Deutsch

Hakkında Yazılar

Sabah, 15 / Ağustos / 1998)

"TÜRK BEŞLERİ"NDEN
NECİL KÂZIM AKSES


Ali Rıza Kardüz

Evin İlyasoğlu'nun "Necil Kâzım Akses, Minyatür'den Destana Bir Yolculuk" başlığını taşıyan araştırması, Yapı Kredi Yayınları arasında çıktı. Büyük boy 280 sayfalık kitapla birlikte, Necil Kâzım Akses'in sesinden anılarının ve de bestelerinden örneklerin kaydedildiği 2 adet de compac disk hediye ediliyor.

Necil Kâzım Akses, "Türk Beşleri"nden biri. Cumhuriyet'in ilanından hemen sonra, bazı yetenekli gençler Avrupa'nın kültür merkezlerine eğitime gönderildi. Bu gençler ülkeye döndükten sonra, yeni Türk müziğinin kurucusu olan ve Türk Beşleri adı ile anılan grubu oluşturdu. Türk Beşleri, Cemal Reşit Rey (1904-1985), Ulvi Cemal Erkin (1906-1972), Hasan Ferit Alnar (1906-1978), Ahmed Adnan Saygun (1907-1991) ve Necil Kâzım Akses (Doğumu 1908) dir.

Türk Beşleri'nin en genç üyesi olan Akses, 6 Mayıs 1908'de İstanbul'da doğdu. İstanbul Sultanisi'nde 7 yaşında keman dersleri almaya başladı. Mesut Cemil bey ile viyolensel çalıştı. İstanbul Erkek Lisesi ve Belediye Konservatuvarında okudu. Cemal Reşid'in öğrencisi oldu. 1926-1934 yılları arasında Viyana ve Prag'da müzik eğitimini sürdürdü. Ünlü müzikçiler Marx, Kleinecke, Alois Haba, Joseph Suk ile çalıştı. 1948 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı'na müdür oldu. 1949 yılında Güzel Sanatlar Müdürlüğü'ne getirildi. Bern ve Bonn'da Kültür Ataşeliği yaptı. Evin İlyasoğlu'nun anlatımıyla "Geleneksel Türk müziği öğeleri ile batı müziği normlarının çağdaş tekniğini birleştiren bir müzik ustasıdır".

Orkestra ve koro eserleri yanında konçertolar, oda müziği parçaları, şan ve piyano parçaları, sahne müzikleri besteledi.
Doksan yaşına ulaşan bu Cumhuriyet sanatçısının ilginç yaşam öyküsü, Atatürk dönemindeki çağdaş-hem yazıları, hem görsel malzemeleri, hem de dinletisi ile.
Necil Kâzım Akses araştırmasını kitaplaştıran Evin İlyasoğlu, İstanbul doğumlu bir hanımefendi. Yedi yaşında piyanoya başlamış. Radyo ve televizyonda müzik programları düzenliyor. Gazetelerde müzik üzerine yazıyor. Boğaziçi Üniversitesi'nde öğretim görevlisi.

Çok sayıda kitabı var. Müziğe ilgi duyan, neyin ne olduğunu, kimin kim olduğunu öğrenmek isteyen, duydukları bestekârlar, işittikleri ünlü müzik eserleri hakkında bir referans kitabı arayan okuyucularıma, Evin İlyasoğlu'nun yine Yapı Kredi yayını olarak bastırılan "Zaman İçinde Müzik" isimli kitabını tavsiye ederim.
Bu, büyük boy 320 sayfalık kitapta, başlangıcından günümüze örneklerle "Batı Müziğinin Evrimi" anlatılıyor. Resimlerle süslü kitabın son bölümünde, Türkiye'de batı müziğinin gelişimi hikâye ediliyor. Kitabın sonunda müzik terimleri sözlüğü ve isim dizisi var. Kitaba ekli olarak hediye edilen 10 adet compac disk ve kasette uzak çağlardan günümüze, batı müziğinin ünlü eserleri toplu olarak veriliyor. 1994 yılında birinci baskısı yapılan kitabın, şimdilerde 5.nci baskısı satışta.

"Bana bir ülkenin çıkardığı sesleri gösterin, o ülkenin nasıl bir ülke olduğunu söyleyeyim" özdeyişinden hareketle, Evin İlyasoğlu diyor ki, "Bize kulak verecek olan dünya, bir avuç çağdaş Türk bestecisini dinleyecek, duyacaktır. Akses Usta, yaşadığı çağdan dönüp ona çarpan uğultuyu duydu. Dinledi. Süzdü. Ayıkladı. İnanılmaz bir direnç ile mahşerin içinde koyu bir yalnızlık çekerek ses verdi. Notaları yoğurdu. Boyadı. Yonttu. Nakşetti. Necil Kâzım Akses'in ve diğer müzik ustalarının yapıtları, hakkıyla dinlenmeyi bekliyor."

Evin İlyasoğlu'nun kitabı, Necil Kâzım Akses'e 90'ncı yaş günü hediyesi.



Copyright © 2009 Necil Kâzım Akses